Türkiye’de bisiklet kullanım oranının Avrupa ülkelerine kıyasla oldukça düşük seviyelerde kalması, halk sağlığı ve yaşam kalitesi açısından önemli bir fırsat kaybına işaret ediyor. Avrupa’da yüzde 60’lara ulaşan bisiklet kullanım oranına karşılık, Türkiye’de bu rakam yüzde 2,5 seviyelerinde seyrediyor.
Türkiye’de Bisiklet Kullanımının Mevcut Durumu
İstanbul’da kullanılabilir durumda 4 milyon civarında bisiklet bulunmasına rağmen, bu potansiyel tam anlamıyla değerlendirilemiyor. Kentsel alanlarda bisiklet kullanım oranı yüzde 1 düzeyinde kalırken, ulaşım amaçlı bisiklet kullanımı toplam kullanıcıların yalnızca yüzde 14’ünü oluşturuyor.
Bisiklet kullanıcılarının demografik dağılımına bakıldığında, yüzde 67’sinin erkek, yüzde 33’ünün kadın olduğu görülüyor. Ulaşım amaçlı bisiklet kullanan erkeklerin oranı yüzde 79,4’e ulaşırken, kadınlarda bu oran yüzde 20,6’da kalıyor.
Sağlık ve Çevre Üzerindeki Etkileri
Düzenli bisiklet kullanımının kardiyovasküler sağlık üzerindeki olumlu etkileri bilimsel araştırmalarla kanıtlanmış durumda. Bisikletliler Derneği yetkilileri, bisiklet kullanımının yaygınlaştırılmasının insan sağlığına, hava kalitesine ve gürültünün azalmasına önemli katkılar sağlayabileceğini belirtiyor.
Özellikle büyük kentlerdeki hava kirliliği sorunları göz önüne alındığında, bireysel araç kullanımından bisiklete geçişin çevresel faydaları da oldukça dikkat çekici. Karbon emisyonlarının azaltılması ve iklim değişikliği ile mücadelede bisiklet ulaşımı önemli bir alternatif sunuyor.
Ekonomik Boyut
Bisiklet kullanımının yaygınlaştırılması, bireysel ve toplumsal tasarruf açısından da önemli avantajlar sunuyor. Yakıt maliyetlerinden kurtulma, araç bakım giderlerinin ortadan kalkması ve sağlık harcamalarının azalması ekonomik faydalar arasında yer alıyor.
Konya Örneği ve Altyapı Yatırımları
Türkiye’nin en uzun bisiklet yolu altyapısına sahip olan Konya, 595 kilometre uzunluğundaki bisiklet ağıyla öne çıkıyor. 2030 yılına kadar bu rakamın 780 kilometreye çıkarılması planlanıyor.
Coğrafi yapısı nedeniyle düz bir arazi yapısına sahip olan Konya, bisikletliler için ideal ulaşım koşulları sunuyor. Belediye desteğiyle gerçekleştirilen etkinlikler ve festivaller sayesinde şehirde ‘bisiklet kültürü’ gelişmeye devam ediyor.
Elektrikli Bisikletlerde Artış
Son dönemde İstanbul’da bisiklet kullanımında gözlenen artışın büyük oranda elektrikli bisikletlerden kaynaklandığı tespit ediliyor. Bu trend, özellikle yaşlı ve fiziksel kısıtlılığı olan bireylerin bisikleti ulaşım aracı olarak tercih etmesini kolaylaştırıyor.
Elektrikli bisikletlerin popülaritesi, mesafe ve fiziksel zorluk gibi geleneksel engelleri ortadan kaldırarak bisiklet kullanımının daha geniş kesimlerce benimsenmesini sağlıyor.
Gelecek Hedefleri ve Planlama
Türkiye Bisiklet Yolu Ağı Master Planı kapsamında, hem kentsel hem de kentler arası bisiklet kullanımını geliştirmeye yönelik stratejiler geliştirilmeye devam ediliyor. Turizm amaçlı bisiklet yolculuklarına da odaklanan plan, sürdürülebilir ulaşım hedefleri doğrultusunda şekilleniyor.
Uzmanlar, bisiklet altyapısının genişletilmesi ve güvenli bisiklet yollarının artırılmasının, kullanım oranlarını Avrupa seviyelerine çıkarılmasında kritik rol oynayacağını değerlendiriyor.