‘Cartozians’ı Tanıyın İncelemesi: Amerika’da Beyaz Olma Hakkı Kimin? – The New York Times

Amerika’da Beyazlık Sınırları: Ermeni Ailelerin Yüzyıllık Mücadelesi

Amerika Birleşik Devletleri’nde kimlik ve vatandaşlık tartışmaları, Ermeni asıllı bir ailenin hikayesi üzerinden yeniden gündeme geliyor. 1920’lerde Oregon’da yaşayan Cartozian ailesi, “beyaz” olarak kabul edilmek için mahkemelerde mücadele ederken, günümüzde aynı soyun torunları gerçeklik şovlarında Amerikan rüyasını sorguluyor. Bu oyun, göçmenlerin asimilasyon ve ırksal sınırlar karşısındaki çabasını çarpıcı bir şekilde yansıtıyor.

Tarihi Mücadele: 1924 Vatandaşlık Davası

1923’te Portland’da yerleşen Tatos Cartozian, Osmanlı İmparatorluğu’ndan kaçan bir halı tüccarı olarak ABD vatandaşlığını kazanmıştı. Ancak yeni göç yasalarıyla “Asyalı” sayılma riski ortaya çıkınca, ailesi federal hükümete karşı dava açtı. Mahkeme, Ermenilerin Hıristiyan kökenleri ve Avrupa bağlantıları nedeniyle “beyaz” kategorisine dahil edildiğini hükmetti, bu da binlerce göçmene kapı açtı.

Bu dava, dönemin ırk temelli vatandaşlık kurallarını sarsan dönüm noktalarından biri oldu. Cartozian’ların zaferi, benzer kökenli topluluklara emsal teşkil etti ve ABD’nin demografik yapısını etkiledi.

Günümüz Yansıması: 2024 Gerçeklik Şovu

Yüzyıl sonra, Cartozian torunları California’da bir reality şovunda aile mirasını sergiliyor. Geleneksel kıyafetler ve Noel kutlamaları üzerinden kimliklerini pazarlamaya çalışıyorlar, ancak sosyal medya baskısı altında asimilasyon ikilemi yaşıyorlar. Oyun, ilk perdenin tarihi dramını ikinci perdede hicivle birleştirerek izleyiciyi düşündürüyor.

ABD nüfusu 2025’te 347 milyona yaklaşırken, beyaz nüfus oranı yüzde 59 civarında seyrediyor. Her altı kişiden biri göçmen doğumlu olarak kaydedilen veriler, kimlik tartışmalarının güncelliğini koruduğunu gösteriyor.

Türkiye Bağlamında Benzerlikler

Türkiye’deki Ermeni diasporasının ABD’deki lobi faaliyetleri, iki ülke ilişkilerini şekillendiriyor. 2024’te Trump’ın göçmenlik politikaları, H-1B vizelerini sınırlarken, varlıklı yatırımcılara “Altın Kart” ile 1 milyon dolar karşılığı oturum imkanı sunuyor. Bu çelişkiler, Türkiye’den göç edenlerin de karşılaştığı sınırları hatırlatıyor.

Ermeni kökenlilerin ABD’deki ekonomik ve kültürel etkisi, diaspora güçlerini artırıyor. 2025’te nitelikli göçmen başvurularında Hindistan ve Çin ön planda olsa da, tarihi vakalar gibi davalar hala göç politikalarını etkiliyor.

Oyun, sahne tasarımı ve kostümleriyle iki dönemi ustalıkla ayırıyor. Tozlu Portland evinden renkli Glendale malikanesine geçiş, izleyiciye göçmenliğin evrimini hissettiriyor.